Wat gaat dat kosten?

Onderstaande tabel geeft het verloop van de begroting sinds de vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028 weer.

Onderstaande tabel bevat de toelichting op de financiële mutaties uit deze meerjarenbegroting.

Wij ontvangen via de gemeente Peel en Maas een bedrag ad € 59.000 en reserveren dit voor de businesscase Onze Loods. Van 2025 tot en met 2034 ontvangen gemeenten van het rijk impulsgelden voor het versterken van de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven in de vorm van een decentralisatie-uitkering. De gemeente Peel en Maas ontvangt de middelen van het rijk, in totaal € 232.000. Vervolgens zijn deze verdeeld over de 3 deelnemende gemeenten: Peel en Maas € 75.000, Venray € 98.000 en Horst aan de Maas € 59.000.

Naast de impulsgelden via de gemeente Peel en Maas, ontvangen we rechtstreeks rijksmiddelen via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Namelijk de WSW-bijdrage en de rijksbijdrage sociale infrastructuur ontwikkelbedrijven. Beiden reserveren we en zetten we in voor WSW doeleinden. In het laatste jaar is er sprake van een voordeel (programma 2), c.q. nadeel (programma 7), omdat er sprake is van een aflopende reeks. De rijksbijdrage daalt in de loop van de jaren en daarmee ook de reservering.

Ons aandeel in het regionale transformatiebudget voor Jeugd segment 2, 3 en 4 bedraagt € 155.000. In de inkoopstrategie Jeugd 2026 is afgesproken dat we regionaal samen met de andere gemeenten van Noord-Limburg een transformatiebudget van € 1 miljoen per jaar beschikbaar stellen voor de transformatie van het jeugdhulplandschap. De verdeling tussen de gemeenten vindt plaats op basis van het aantal jeugdigen in jaar T-1.

De basis voor deze raming is de Begroting 2026 van de Veiligheidsregio die door het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio is aangenomen. In deze begroting vindt er een kleine bijstelling plaats op prijs- en loonindex en is het versterkingsplan GGD verwerkt. Het Dagelijks Bestuur heeft besloten om de financiële consequenties op te nemen. De Raad is via een Raadsinformatiebrief geïnformeerd.

De kosten voor integrale crisishulp jeugd stijgen met ingang van 2026 met € 90.000. Om de integrale crisishulp jeugd ook vanaf 2026 beschikbaar te hebben is de overeenkomst hiervoor verlengd waarbij we voldoen aan de AMvB Reële tarieven.

Prognose 2026-2029 voor het budget Jeugdzorg Persoonsgebonden budgetten (PGB's) op basis van de realisatie in 2025 tot en met peildatum 23 mei 2025.

We verhogen het budget van de lumpsum Jeugdzorg segment 1 met € 240.000. Dit doen we op basis van de realisatie over de laatste 3 jaren. Segment 1 betreft Jeugdigen en hun gezinnen met zeer complexe problematiek op meerdere domeinen van hun leven (gezin, school, welzijn, etc.) waar kind-factoren en omgevingsfactoren een rol spelen.

In 2024 is het IHP 2025-2029 vastgesteld. De kapitaallasten van de investeringen in 2028 (basisschool De Bottel en basisschool Megelsheim) zijn toegevoegd aan jaarschijf 2029. De kapitaallasten van de verbouwing van basisschool Onder de Wieken gaan een jaar later in.

Op basis van de realisatie in 2025 tot en met peildatum 23 mei 2025 verwachten we een toename van € 1.255.000 structureel voor de jeugdzorg maatwerkvoorzieningen.

Op basis van de realisatie in 2025 tot en met peildatum 23 mei 2025, passen we de begroting 2026 tot en met 2029 aan. We verwachten in eerste instantie een daling van de kosten in 2026 met € 99.000 met een verloop naar stijgende kosten in 2029 met € 368.000 (programma 2). De stijging is een gevolg ervan dat we rekening houden met een vergrijzingspercentage van 4%. Vervolgens staat daar dekking tegenover vanuit de septembercirculaire 2024, waarin we een extra bijdrage hebben ontvangen voor indexatie Wmo demografie oplopend van € 156.000 in 2025 naar € 600.000 in 2029 (programma 7). Daarmee is het netto-effect van deze bijstelling een voordeel in 2026 tot en met 2029 van respectievelijk € 255.000, € 324.000, € 401.000 en € 232.000. Het voordeel is in 2029 kleiner door het doortrekken van het  vergrijzingspercentage van 4% naar de nieuwe jaarschijf 2029.

Er is een structureel aanvullend budget noodzakelijk van € 75.000. Er is een gewijzigde financiering voor de aantallen lijkschouwen en euthanasieverklaringen. Deze worden niet meer verrekend in de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio. Er zal op basis van het aantal lijkschouwen en euthanasieverklaringen maandelijks gefactureerd worden en niet meer op basis van een inwonersbijdrage.

De bijstelling bedraagt in totaliteit € 1.092.000 hogere lasten structureel ten opzichte van de bestaande budgetten. De bestaande budgetten stammen uit de begroting 2025-2028 die medio 2024 is opgesteld. In 2024 zijn de budgetten alleen in het lopende jaar (2024) tussentijds aangepast in overeenstemming met de geldende planning & controlcyclus. Het aantal uitkeringen is in 2024 gestegen van 358 op 1 januari 2024 naar 453 op 1 januari 2025, met name door hogere instroom van statushouders gekoppeld aan onze gemeente vanuit de doorstroomvoorziening. We zetten in op meedoen in de samenleving en werk (uitstroom). Daarnaast is er sprake van nareizigers in het kader van gezinshereniging (instroom). Voor de begroting gaan we uit van 450 uitkeringen.

Het BUIG-budget (gebundelde uitkering van het rijk) passen we aan naar de bedragen in de nader voorlopige toekenning voor 2025 en nemen een stelpost op naar 100% dekking van onze lasten. Dit op basis van de verwachting dat we volledig gecompenseerd worden voor de te maken uitgaven. Dit doen we op basis van ervaring uit het verleden. Daarbij geldt de kanttekening dat dit geen garantie biedt voor de toekomst.

We verhogen het budget bijdrage doeluitkering Vrouwenopvang (DUVO) in 2026 met € 30.000 naar € 90.000 en met ingang van 2027 met € 60.000 naar € 120.000. Dit is een realistische schatting op basis van het Programmaplan Samen voor Veilig en het minimale bedrag dat nodig is voor regionale investeringen in de komende jaren. De exacte financiële uitwerking moet nog worden vastgesteld. De besluitvorming over de regionale visie en het programmaplan Samen voor Veilig is op z’n vroegst in december 2025. Deze besluitvorming heeft invloed op de jaren vanaf 2026.

Ter dekking van de meerkosten bedraagt de budgetvraag € 154.000 structureel. Met ingang van 1 januari 2025 is het minimuminkomen voor bijzondere bijstand structureel verhoogd van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Daarbij is de uitzondering "woonkostentoeslag" en "vaste lasten levensonderhoud", deze zijn behouden op 100%. Ook is per 1 januari 2025 het minimuminkomen voor individuele inkomenstoeslag verhoogd van 105% met referteperiode 36 maanden naar 130% met referteperiode 24 maanden. Het verhogen van de inkomensgrens zorgt ervoor dat meer mensen toegang krijgen tot financiële ondersteuning, wat kan helpen om financiële stress te verminderen.

Prognose 2026-2029 voor het budget Wmo Persoonsgebonden budgetten (PGB's) op basis van de realisatie in 2025 tot en met peildatum 23 mei 2025. Naar verwachting nemen de kosten in de loop der jaren toe door vergrijzing.

In Griendtsveen onderzoeken wij de mogelijkheid de basisschool samen te voegen met een multifunctionele accommodatie. Voor de basisschool zijn de kapitaallasten al opgenomen in de begroting voor het IHP. Voor de MFA nemen wij nu ook ruimte op voor de kapitaallasten.

Voor Meerlo hebben wij in het IHP rekening gehouden met de kapitaallasten voor de (ver)bouw van de basisschool. Wij onderzoeken nu ook of wij de bouw kunnen combineren met een MFA. De kapitaallasten hiervoor reserven wij nu in de begroting.

De kosten voor jeugdzorgplus dalen naar verwachting met € 136.000 in 2026 oplopend naar € 203.000 in 2029. Omdat we het vrijvallende budget reserveren voor alternatieve zorgvormen voor jeugdzorgplus heeft dit geen effect op het saldo van de begroting. Op grond van het Bovenregionaal Transformatieplan JeugdzorgPlus van Landsdeel Zuidoost (BRP) en in lijn met het Rijksbeleid dient de huidige zorgvorm van JeugdzorgPlus te worden vervangen door alternatieve (niet gesloten) zorgvormen. Omdat de ontwikkeling van vervangende zorgvormen meer tijd vraagt dan nu beschikbaar tot 1 januari 2026 reserveren we het vrijvallende budget.

In het IHP hebben wij de kapitaallasten begroot voor de bouw van een nieuwe school in Sevenum. Wij onderzoeken nu ook de mogelijkheid om de bouw van de school te combineren met een nieuwe sporthal. Voor kapitaallasten van de sporthal en de buitenomgeving reserveren wij alvast ruimte in de begroting.

In 2026 starten wij met de nieuwbouw voor Onze Loods. In de businesscase dekken wij de exploitatiekosten van het nieuwe gebouw uit het bestaande budget van € 250.000 voor Onze Loods. De afschrijving van de huidige boekwaarde ad € 1.060.000 komt ten laste van de algemene reserve. Voor de doorontwikkeling van Onze Loods worden de geraamde bijdrage aan de NLW voor bestuurskosten, transformatieplan en exploitatietekorten van ca. € 500.000 met ingang van 2027 ingezet voor de businesscase "een nog mooier en beter Onze loods". Deze verschuiving heeft geen effect op het saldo van de begroting. Daarnaast wordt het bestaande budget voor exploitatielasten Onze Loods van € 250.000 in 2026 ingezet voor de tussentijdse locatie voor Onze Loods. Met ingang van 2027 dient het ter dekking van de exploitatielasten van de nieuwe Onze Loods.

Voor de transitiefase is een werkbudget nodig om deze goed en verantwoord uit te voeren. Daarbij moet worden gedacht aan het begeleiden van medewerkers naar een nieuwe baan, kosten vanwege het opheffen van de NV en GR maar ook eventuele nadelige effecten in de reguliere exploitatie in 2025 en 2026. Ons aandeel daarin bedraagt € 3,6 miljoen en moet worden gezien als ‘voorfinanciering’. We verwachten uiteindelijk na opheffing van de NV en GR een veel lager negatief resultaat, waardoor we ca. € 2,25 miljoen verwachten terug te ontvangen. Zowel de voorfinanciering als ook de terugonvangst onttrekken, c.q. storten we terug in de algemene reserve. Welk bedrag er uiteindelijk resteert is op dit moment nog niet precies aan te geven gezien de onzekerheden rondom diverse onderdelen in het transitieplan. De drie belangrijkste risico’s zijn: Het (tijdig) vinden van een passende (werk)plek voor alle medewerkers, waardoor de daadwerkelijke begeleidings- (en transitie-)kosten voor alle medewerkers binnen het bovenstaande financieel kader blijven; De opbrengst uit de verkoop van het vastgoedobject in Venray; En de omvang van de nadelige effecten op de "reguliere" exploitatie.

In de begroting 2026 van de MGR (Modulaire Gemeenschappelijke Regeling) stijgt het saldo van de begroting beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en bemoeizorg en preventie (B&P). Dit saldo wordt aan ons uitgekeerd. De stijging bedraagt € 524.000 (voordeel door een toename van € 915.000 naar € 1.439.000). Daarnaast stijgen ook de door ons verschuldigde uitvoeringskosten met € 47.000 (van € 319.000 naar € 366.000). Het hierdoor per saldo ontstane voordeel van € 477.000 zetten we in om de taakstelling sociaal domein deels in te vullen. Het effect op het begrotingssaldo is hierdoor budgettair neutraal is.

Vanuit MGZ leveren we 0,8 fte in 2026 en vervolgens 1 fte structureel in voor de taakstelling van het sociaal domein. In 2023 heeft team MGZ structurele formatie gekregen om de visie Meedoen en Geldzaken uit te dragen. Deze is tot en met maart 2025 ingevuld met inhuur. Inmiddels zijn de benodigde vaste medewerkers aangenomen en vullen we 1 fte structureel niet in. Het budget dat hierdoor vrijvalt draagt de afdeling WIZ bij aan de te realiseren taakstelling sociaal domein.

De ervaring leert dat de afgelopen jaren het reguliere budget zelf toereikend is om ontwikkelingen op te pakken, waardoor de buffer ad € 200.000 vrij kan vallen. De vrijval zetten we in om de taakstelling sociaal domein deels in te vullen.