Algemeen

Onderstaande tabel geeft de financiële ontwikkelingen op hoofdlijnen weer. De toelichting op de ontwikkelingen vindt u in de programma’s onder het kopje “Wat gaat dat kosten?”

Als de bovenstaande begrotingssaldi voor de jaren 2026-2029 worden gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten dan levert dat de onderstaande structurele begrotingssaldi op:

+/+ = voordeel
-/- = nadeel

Voor loon- en prijscompensatie, rente, afschrijving en financiering en overige technische mutaties volgt hieronder een korte toelichting op hoofdlijnen. Deze komen niet meer terug in de afzonderlijke programma's. Ook voor diverse kleine mutaties kleiner dan € 50.000 is geen toelichting in de programma's opgenomen.

Loon- en prijscompensatie
De loon- en prijscompensatie is verder onder te verdelen in onderstaande onderdelen. Op elk onderdeel wordt onder de tabel een toelichting gegeven;

Indexering loon- en inhuurkosten
Als er voor enig jaar nog geen CAO bekend is (dat komt regelmatig voor) dan ramen we de indexering van het personeelsbudget zoals die is opgenomen in de meicirculaire van het lopende jaar.
Voor het jaar 2026 is er een percentage opgenomen van 2,0%. Voor 2026 is de CAO al wel bekend zodat we de indexering (= 1%) daarop baseren.

Indexering budgetten Jeugd en WMO
De verwachte stijging voor de budgetten jeugdzorg maatwerkvoorzieningen door de nieuwe inkoop voor de segmenten 2, 3 en 4 per 1 januari 2026 bedraagt € 916.000 (tegen prijspeil 2025). De verwachte stijging voor de budgetten Wmo maatwerkvoorzieningen en Beschermd wonen, maatschappelijk opvang en bemoeizorg en preventie door de nieuwe inkoop per 1 januari 2026 van de Wmo-producten Begeleiding Individueel, dagbesteding, Hulp bij de Huishouding, Logeren en Vervoer naar dagbesteding bedraagt € 609.000 (tegen prijspeil 2025). Bij de nieuwe inkoop per 1 januari 2026 is sprake van hogere tarieven omdat de indexering die we de afgelopen jaren (zoals vastgelegd in de daarvoor geldende raamovereenkomsten) hebben toegepast, is achtergebleven bij de kostenontwikkeling van de aanbieders door hoge inflatie, CAO-stijgingen en stijging van het minimumloon. Deze totale kostenstijging is de uitkomst van de regionaal doorgevoerde impactanalyse, waarbij een eerste inschatting is gemaakt van wat de financiële consequenties van de nieuwe inkoop voor onze regio en de individuele gemeenten zouden zijn. De gemaakte impactanalyse moet beschouwd worden als een eerste voorlopige indicatie.
Daarnaast zijn de tarieven voor maatwerkvoorzieningen van jeugdzorg en WMO geïndexeerd naar prijspeil 2026 conform de algemeen verbindend verklaarde Contractstandaarden. Dit heeft een nadelig effect van € 1.043.000. De totale stijging voor de budgetten van het sociaal domein bedraagt € 2.568.000.

Overige indexering
Naar aanleiding van onderhoudscontracten en prijsafspraken moeten diverse budgetten geïndexeerd worden. Het betreft met name budgetten voor automatisering en onderhoud. Ook brengen we de toekomstige investeringen naar prijspeil 2026.

Reservering meicirculaire 2025
Vanuit de meicirculaire 2025 hebben we van het rijk voor de loon- en prijsontwikkeling geld ontvangen die we hebben gereserveerd voor de loon- en prijscompensatie. Deze post zetten we nu in voor deze kosten stijging.

Per saldo komt er in 2026 een bedrag van € 971.000 ten laste van het begrotingsresultaat.

Rente, afschrijving en financiering
Voor de meerjarenbegroting zijn de vaste activa meerjarig doorgerekend voor de rente en afschrijving. Daarvoor hebben we de definitieve saldi vanuit de jaarrekening 2024 als basis genomen. Deze zijn aangevuld met ontwikkelingen in de planning. Doordat diverse investeringen later worden opgeleverd dan eerder was gepland, levert dit een (tijdelijk) voordeel voor de exploitatie op.
Voorbeeld hiervan is de verschuiving van de reconstructie van wegen. Voor 2026 zijn er door de verschuiving minder kapitaallasten.
Daarnaast hebben we de financieringsbehoefte meerjarig doorgerekend. Hieruit blijkt dat we in de toekomst geld moeten aantrekken om de investeringen te kunnen financieren. Voor het aantrekken van lang vreemd vermogen rekenen we met 3,2%. Daarnaast ontstaat er een voordeel omdat de investeringen van riolering van 2025 zijn verschoven. De btw op de investeringen zijn een voordeel voor de exploitatie.

Overige technische mutaties
Zoals de naam al zegt gaat het om technische wijzigingen. Deze zijn administratief van aard en hebben geen invloed op het saldo van de meerjarenbegroting. Wel kunnen het wijzigingen zijn die op meerdere programma's betrekking hebben.

Verdeling van de loonkosten over de begrotingsprogramma’s
Tot en met de begroting van 2025 werden de loonkosten verdeeld over de taakvelden op basis van ervaring en tijdschrijven. Elk taakveld valt onder één van de zeven programma’s, waardoor de loonkosten in een programma terechtkomen. Voor de begroting van 2026–2029 hebben we ook gebruikgemaakt van gegevens uit de benchmark formatie en kosten. Die laat zien hoeveel tijd gemeentelijk personeel gemiddeld aan elk taakveld besteedt. Dankzij deze extra informatie is de verdeling van de loonkosten over de programma’s actueler en beter onderbouwd. Dit zorgt wel voor verschuivingen in de hoogte van de loonkosten tussen de programma’s.

Specificatie van de mutaties per programma
Onderstaande is een specificatie van de onderdelen opgenomen. Het betreft de onderdelen gemeentefonds, autonome ontwikkelingen, intensivering huidig beleid en ombuigingen.
In de specificatie zijn de programmanummers opgenomen. Per programma is onder het kopje 'Wat gaat dat kosten een toelichting opgenomen.
Het kan voorkomen dat onderwerpen in meerdere programma's terugkomen, omdat de financiële vertaling meerdere programma's raakt. De verslaggevingsvoorschriften, het BBV, schrijven voor dat mutaties per programma worden gepresenteerd en geautoriseerd door de gemeenteraad. Het samenvoegen van gelijke regels in verschillende programma's is daarom geen optie. We begrijpen dat dit de overzichtelijkheid niet altijd ten goede komt.